نکات کلیدی درباره عقد جعاله

«جعاله» در لغت به معناي مزدي است كه در برابر انجام كاري قرار داده مي‌شود و در اصطلاح فقها، صيغه‌اي است كه ثمره آن به دست آوردن منفعتي در برابر عوض است. البته برای انعقاد جعاله، شرط نيست که كارمزد معلوم باشد.

به گزارش حمایت؛ از جعاله، تعاریف دیگری نیز صورت گرفته است که بر اساس یکی از تعاریف فقها، ملتزم شدن جاعل به دادن عوض در قبال عملي كه حلال و مقصود عقلا است، جعاله نامیده‌ می‌شود. همچنین در تعریف دیگری، جعاله عبارت است از التزام شخص به پرداخت اجرت و پاداش معلوم در مقابل عملی، اعم از اینكه عامل، معین باشد یا خیر.

جعاله نوعی سفارش کار است و همان طور که در ماده 561 قانون مدني آمده، عبارت است از «التزام شخصی به ادای اجرت معلوم در مقابل عملی اعم از این که طرف، معین باشد یا غیرمعین.»

 ارکان جعاله

جعاله يك نوع عقد و از جمله عقود معین است و جاعل با خواندن صيغه‌اي خود را ملزم مي‌كند كه در صورت انجام شدن کاری مشخص برای او از سوی دیگری، این شخص مستحق مزد و عوض است.

به عنوان مثال، فردی که یک راس دام خود را گم کرده است، اعلام می‌کند که هر كس حيوان گمشده او را پيدا کرد، مبلغی مشخص دریافت می‌کند.

جعاله از سه ركن جاعل، عامل و جُعل تشكيل مي‌شود:

1- جاعل: كسي كه انجام كاری را درخواست مي‌كند.

2- عامل: كسي كه كار درخواستي را انجام مي‌دهد.

3- جُعل يا (جعيله): عوض و مزد را می‌گویند.

شرط است كه جاعل باید بالغ و عاقل باشد و حاكم شرع او را از تصرف در اموالش منع نكرده باشد اما در خصوص عامل، وجود این شروط، ضروری نیست.

 شرايط عمل مورد جعاله

كارهايي مورد جعاله قرار مي‌گيرند كه شرايط زير را داشته باشند:

1- کار مورد جعاله، حلال و مشروع باشد. چرا که جعاله بر انجام كارهاي حرام مثل زنا باطل است.

2- کار، غرض و منفعت قابل توجه عقلايي داشته باشد، بنابراین جعاله بر انجام كارهاي عبث و بيهوده از قبیل كشيدن تمام آب چاه يا رفتن به اماکن خطرناک و تاريك صحيح نيست.

3- عمل مورد جعاله از كارهاي واجب بر جاعل نباشد. به عنوان مثال، جاعل بگويد هر كسی نماز ظهر و عصر مرا بخواند، مبلغی مشخص به او مي‌دهم كه در اين صورت جعاله باطل است.

 اقسام جعاله

جعاله به اعتبار چگونگی ایجاب و پیشنهاد آن، بر دو قسم است:

1- جعاله خاص

در جعاله خاص، ایجاب برای شخص معین است و طرف خطاب، یک یا چند نفر خاص هستند. مثل این ‌كه پدر به فرزند خود بگوید که اگر فلان مساله را حل كنی، مبلغی مشخص به تو خواهم داد.

2- جعاله عام

در جعاله عام، هدف جاعل، رسیدن به مقصود خود است و برای او فرقی ندارد كه کار مورد نظر توسط چه كسی انجام شود. به عنوان مثال، می‌گوید که هر كس فلان كار را انجام دهد، به او مبلغی مشخص  پاداش می‌دهم.

 انعقاد جعاله

در جعاله، ایجاب از طرف جاعل بوده و به صورت عام یا خاص است. در ایجاب عام، همواره این امر مفروض است كه التزام به پرداخت عوض یا اجرت، در مقابل اولین كسی است كه عمل را انجام داده است. قبول در جعاله ممكن است صریح یا ضمنی باشد، هما‌ن‌طور كه در جعاله عام چنین است.

 جواز عقد جعاله

طبق قانون، جعاله تعهدی جایز است و تا زمانی که عمل به اتمام نرسیده باشد، هر یک از طرفین می‌توانند رجوع کنند اما اگر جاعل، در اثنای عمل عامل از جعاله رجوع کند، باید اجرت‌المثل عمل عامل را بدهد.

جعاله دارای این مزیت است كه در آن معلوم بودن تفصیلی كار لازم نیست و موضوع التزام می‌تواند مجهول باشد، همان‌طور كه قانون مدنی هم به آن تصریح دارد. چنان که در مورد اجرت نیز همین مطلب ثابت است.

كاری كه به موجب جعاله، درخواست می‌شود، باید مشروع و عقلایی باشد، اگر شخصی، برای ارتكاب جرم یا كاری برخلاف اخلاق حسنه، ملتزم به دادن اجرت شود، جعاله باطل است.

   آثار جعاله

جعاله با این ‌كه عقدی جایز است اما این موضوع بدین معنا نیست كه هیچ اثری نداشته باشد، بلكه الزام جاعل، اثری دارد كه در صورت فسخ جعاله، بر آن مترتب می‌شود:

1- كار مورد درخواست، مركب از اجزایی بوده که هر كدام به صورت مستقل‌ منظور جاعل بوده و پاداش دارد. در این صورت اگر پس از انجام قسمتی از كار، جعاله فسخ شود، عامل به نسبت عملی كه انجام داده است، مستحق اجرت خواهد بود.

2- كار تجزیه‌پذیر نیست و انجام كل كار منظور جاعل است. در این صورت انجام مقدمات كار، بدون رسیدن به نتیجه، بدون اجرت خواهد بود.

زمانی عامل مستحق اجرت است كه كار مورد نظر را انجام داده و به جاعل تحویل دهد.

در این زمینه پرسشی مطرح می‌شود، مبنی بر اینکه اگر انجام كار قبل از جعاله باشد، مثلا برای پیدا كردن ماشین، جایزه تعیین شده اما شخص قبل از اطلاع از این جعاله، ماشین را پیدا كرده باشد، آیا مستحق اجرت است یا خیر؟ در این مورد اگر توافق صریح یا ضمنی، بین دو طرف نباشد، نمی‌توان گفت كه مستحق خواهد بود.

 احكام جعاله

 در جعاله، عامل زماني مستحق اجرت است كه جاعل درخواست انجام كاري كند. به عنوان مثال، جاعل بگويد هر كسی گمشده مرا يافت، به او اين مبلغ را پرداخت خواهم کرد.بنابراين اگر گمشده قبل از درخواست جاعل در دست كسي باشد، بر او لازم است كه آن را تحويل صاحبش بدهد و مستحق عوض هم نيست.همچنين عامل زماني مستحق دريافت مزد است كه كار درخواستي را به اتمام برساند. در صورتی که در عقد جعاله، عامل مشخصي مورد خطاب باشد و قرارداد جعاله با او بسته شود، اگر شخص دیگری غیر از عامل مشخص‌شده، کار مورد نظر را انجام دهد، این فرد مستحق اجرت نيست. چرا که طرف عقد نبوده و جاعل تعهدي نسبت به او ندارد. در این صورت، عامل معين نیز به دلیل اینکه كاري انجام نداده، مستحق اجرت نخواهد بود.

 جعاله در نظام بانکی

در قانون عملیات بانکی و برای اینکه سودهای بانکی جنبه شرعی پیدا کند، 19 عقد شرعی پیش‌بینی شده که چند قرارداد دیگر به آنها اضافه شده و عقد جعاله یکی از این قراردادها است.

در قرارداد جعاله، علم اجمالی طرفین به عوضین کافی است و از سوی دیگر طرف مقابل جاعل نیز می‌تواند نامعین باشد. جعاله نسبت به دیگر قراردادهای معین از این امتیازات برخوردار است و با توجه به این ویژگی‌ها در قانون بانکداری بدون ربا تاکید شده است که بانک‌ها می‌توانند به منظور ایجاد قابلیت‌های متعدد از این عقد استفاده کنند.

آیین‌نامه فصل سوم قانون عملیات بانکی بدون ربا و دستورالعمل اجرایی جعاله کاربردهای جعاله در بانکداری را بیان می‌کند. مطابق این مقررات بانک‌ها در موارد زیر از جعاله استفاده می‌کنند: مواردی که بانک عامل جعاله است و مواردی که جاعل است.

 بنابراین بانک می‌تواند به عنوان هر یک از طرف‌های عقد جعاله ظاهر شود و قرارداد جعاله منعقد کند.  معمولا بانک‌ها در نقش عامل ظاهر می‌شوند و به انجام خدمات بانکی، سرمایه‌گذاری مستقیم از طریق شرکت‌های تابعه و انعقاد جعاله ثانویه می‌پردازند. گشایش اعتبارات اسنادی، صدور ضمانت‌نامه‌های بانکی و سرمایه‌گذاری مستقیم از سوی بانک‌ها می‌تواند در قالب جعاله انجام شود.


مطالب مرتبط: آشنایی با عقد جعاله (نکات کلیدی درباره عقدجعاله)

مطالب مرتبط: نمونه قرارداد جعاله

حمید فلاح هروی به اعدام محکوم شد

به گفته سخنگوی قوه قضائیه حمید فلاح هروی متهم ردیف سوم پرونده فساد نفتی در دادگاه بدوی به اتهام افساد فی الارض به اعدام محکوم شد.

به گزارش میزان، حمید فلاح هروی که نامش به عنوان متهم ردیف سوم در پرونده فساد نفتی مطرح است، خود را متولد 1340، بازنشسته، دارای مدرک دکترا صنایع، متاهل و دارای سه فرزند با تابعیت ایران و بدون سابقه کیفری و ساکن تهران معرفی کرده است.

اتهامات متهم ردیف سوم بزرگترین پرونده نفتی هم با اتهامات دو متهم دیگر (بابک زنجانی و مهدی شمس) نزدیک است. بر اساس کیفرخواست اتهامات متهم ردیف سوم دایر بر افساد فی الارض از طریق مشارکت در اخلال با علم به ضربه زدن به نظام جمهوری اسلامی، مشارکت عامدانه، مشارکت در ارتکاب جرایم مرتبط با جعل، مشارکت در کلاهبرداری یک میلیارد و دویست میلیون یورویی از شرکت hk با استفاده از جعل، مشارکت در کلاهبرداری از تامین اجتماعی و همچنین مشارکت در پولشویی است.

در طول بیست و شش جلسه دادگاه، به اتهامات متهمان پرونده فساد نفتی رسیدگی شد و امروز حجت الاسلام و المسلمین غلامحسین محسنی اژه‌ای در نود و سومین نشست خبری با اصحاب رسانه از صدور حکم پرونده بابک زنجانی و دو متهم دیگر پرونده فساد نفتی در دادگاه بدوی خبر داد و گفت: دادگاه بدوی این سه متهم را مفسد فی الارض تشخیص داده و به اعدام محکوم کرده است.

وی ادامه داد: علاوه بر اعدام به رد مال به شاکی (شرکت ملی نفت ایران) و همچنین به جزای نقدی معادل یک چهارم پولشویی محکوم شده است.

ضرورت اطلاع‌رسانی در مقابله با جعل اسناد

یک مقام انتظامی در آگاهی کشور با بیان اینکه بسیاری از افرادی که جعل می‌کنند یا از اسناد جعلی استفاده می‌کنند با مصادیق جعل آشنا نیستند گفت: هم اکنون مصادیق جعل بسیار زیاد است که باید آنها سازماندهی شوند.

فارس: سرهنگ عسگری در مراسم امضای تفاهم‌نامه سازمان‌دهی مهرهای ضد جعل، گفت: در زمان کنونی هر فردی که مغازه‌ای را باز می‌کند می‌تواند مهری را بسازد و از آن استفاده کند. باید در زمینه ثبت مهرها و اعتماد به شخصی که مهر می‌سازد فرهنگ‌سازی و اطلاع‌رسانی شود.

رئیس اداره مبارزه با جعل و کلاهبرداری پلیس آگاهی غرب استان تهران گفت: بسیاری از افرادی که جعل می‌کنند و یا از اسناد جعلی استفاده می‌کنند با مصادیق جعل آشنا نیستند. هم اکنون برخی از دفاترخانه‌ها نیز اسناد جعلی را با نام و مدارک اشخاص دیگری درست می‌کنند.

وی ادامه داد: سال گذشته باندی در شهرداری دستگیر شدند که مهر شهرداری را جعل کرده بودند و از آن سوء استفاده می‌کردند.

عسگری در خاتمه گفت: هم اکنون ترفندی ایجاد شده که برخی اشخاص 3 نفر را به عنوان هیات مدیره اعلام می‌کنند و شرکتی را با آدرسی واهی به ثبت می‌رسانند و به جعل و کلاهبرداری از مردم مشغول می‌شوند.

به گزارش فارس، پیش از ظهر امروز تفاهم‌نامه‌ای با عنوان طرح سازماندهی و تخصیص کد رهگیری مهرهای امنیتی و ضد جعل کشور میان مرکز جامع مهرهای امنیتی و ضد جعل و اتحادیه سازندگان کلیشه،‌مهر و پلاک کشور امضاء شد.

تحویل قراردادهای ضد جعل در طرح مسکن مهر آغاز شد

عضو هیأت مدیره شرکت عمران شهرهای جدید با بیان اینکه تحویل قراردادهای ضد جعل مسکن مهر شهر پردیس آغاز شد، گفت: برخی از انبوه سازان در گذشته موفقیت چندانی در پیشرفت واحدهای مسکن مهر کسب نکرده بودند که همین موضوع باعث شد در همان سال‌های گذشته پروژه از آنها گرفته شود.

فارس: حبیب‌الله طاهرخانی در پاسخ به این سئوال که برخی از متقاضیان علیرغم واریز کل مبلغ قرارداد از سال 91 و 92 هنوز قراردادی ندارند گفت:تحویل قراردادهای مسکن مهر از روز شنبه هفته جاری در شهر پردیس آغاز شده و متقاضیان به تدریج برای امضاء قرارداد دعوت می شوند.

وی با تاکید بر اینکه این قراردادها با درصد امنیتی بالا تهیه شده و ضد جعل است ادامه داد: جعل برخی قراردادهای مسکن مهر باعث شد تا قراردادهای جدیدی با درصد امنیتی بالا تهیه و از هفته جاری در اختیار متقاضیان مسکن مهر قرار بگیرد.

طاهرخانی گفت: انتخاب واحدهای مسکن مهر تسریع شده است اما مشکلی که داشتیم باعث شده بود که انتخاب واحد کاهش یابد بنابراین به 60 هزار صورتجلسه انتخاب واحد رسیده‌ایم و از هفته جاری فرایند تحویل قراردادها به متقاضیان مسکن مهر پردیس شروع شود.

*خلع ید برخی انبوه سازان مسکن مهر

عضو هیأت مدیره شرکت عمران شهرهای جدید در پاسخ به این سئوال که آیا به تازگی به دلیل کندی کار انبوه ساز و یا پیمانکاران مسکن مهر خلع ید شده اند تصریح کرد:به تازگی این موضوع اتفاق نیافتاده است اما در گذشته مواردی از انبوه سازان داشتیم که پیشرفت کار آنها در برخی از فازهای مسکن مهر زیر 40 درصد بود به همین دلیل شرکت عمران به آنها اخطار داده و پروژه را از آنها گرفته و به پیمانکارانی که موفق بودند و فعالیت آنها بیش از 70 درصد پیشرفت داشت داده شد.

به گفته وی،پروژه مسکن مهر در شهر پردیس قطعا در سال 95 به اتمام می رسد.

آغاز تحویل ۶۰ هزار قرارداد مسکن مهر پردیس از هفته آینده

عضو هیأت مدیره شرکت عمران شهرهای جدید با بیان اینکه از هفته آینده تحویل قراردادهای مسکن مهر شهر پردیس با سرعت آغاز می شود، گفت: جعل برخی قراردادهای مسکن مهر باعث شد تا قراردادهای جدیدی با درصد امنیتی بالا تهیه و از هفته آینده در اختیار متقاضیان مسکن مهر قرار گیرد.

فارس: حبیب‌الله طاهرخانی در پاسخ به این سؤال که گفته می‌شود قرار است یک تا 2 میلیون تومان به شرط تحویل کلید به قیمت‌های مسکن مهر پردیس و پرند اضافه شود، گفت: این افزایش قیمت نیست، بلکه مربوط به دریافت حق انشعابات بوده است.

وی افزود: قیمت 37 میلیون و 700 هزار تومان بدون هزینه کنتور و انشعابات بوده است و ما با دستگاه‌های خدمات‌رسان شامل شرکت گاز، آب و برق هماهنگ کردیم چون هر بلوک ساختمانی، برق سه فاز نیز نیاز دارد به همین دلیل توافق شد به مجموع هزینه‌ دستگاه‌های خدمات‌رسان دو میلیون تومان علاوه بر رقم اولیه‌ا که 37 میلیون و 700 هزار تومان بود اضافه شود پس تغییر ارقامی صورت نگرفته است.

معین ویژه پردیس در پاسخ به این سؤال که اما طبق صورتجلسه‌هایی که به امضاء مدیر اسبق پردیس هم رسید،گفته شده است که هزینه انشعاب از متقاضیان دریافت شده است،گفت: ما هزینه انشعاب را به صورت فردی و تفکیکی دریافت نکرده‌ایم بلکه بابت هزینه کل از آنها هزینه دریافت می‌شود.

وی افزود: گفته‌ها و اسناد مدیر عامل اسبق شهر پردیس مربوط به فاز 3 پردیس بود و کسی ادعا این را ندارد که حق انشعاب از آنها بگیرد و حتی فاز 9 مسکن پردیس هم حق انشعابات را پرداخت کرده‌اند.

به گفته وی، به هر حال افزایش قیمت مسکن مهر مربوط به هزینه انشعاب است با تأکیدی که بر تحویل کلید تا پایان سال شده است.

فرایند تحویل قرارداد به متقاضیان مسکن مهر پردیس از هفته آینده شروع می‌شود

طاهرخانی در پاسخ به این سؤال که برخی متقاضیان مسکن مهر در شهر جدید پردیس اعلام می‌کنند که کل مبلغ 37 میلیون تومان اعلام شده در قرارداد را در سال 91 پرداخت کرده‌اند،اما هنوز قراردادی به آنها تحویل داده نشده است، گفت: انتخاب واحدهای مسکن مهر تسریع شده است.مشکلی که داشتیم باعث شده بود که انتخاب واحد کاهش یابد بنابراین به 60 هزار صورتجلسه انتخاب واحد رسیده‌ایم و از هفته آینده فرایند تحویل قراردادها به متقاضیان مسکن مهر پردیس شروع می‌شود.

جعل برخی قراردادهای مسکن مهر پردیس/قراردادهای با درصد امنیتی بالا

وی با اشاره به جعل برخی قراردادهای مسکن مهر شهر پردیس ادامه داد: در این روش قراردادهای ضد جعل آماده شده است که با درصد امنیتی بالا از هفته آینده تحویل آنها آغاز می‌شود.

به گفته وی، متقاضیانی که انتخاب واحد دریافت کرده‌اند به تدریج برای تحویل قراردادهای خود دعوت می‌شوند.

طاهرخانی در خصوص فاز 11 شهر پردیس نیز گفت: قیمت نهایی مسکن مهر فاز 11 شهر پردیس اعلام شده و دیگر افزایش نخواهد داشت.

آنچه در 48 روز دادگاه فساد نفتی گذشت

در یازده جلسه رسیدگی به پرونده فساد نفتی اتفاقات مهمی از جمله اعلام وکلای خارجی متهم برای پرداخت بدهی شرکت HK، سورپرایز متهم برای وزارت نفت و بانک مسکن و کاهش پول بابک زنجانی از 22 میلیارد به 12 میلیارد یورو رخ داد.

فارس: روزهای ابتدایی زمستان سال 92 خبر بدهکاری یک میلیاردر جوان به دولت در رسانه‌ها منتشر شد. رقم بدهی معادل 2 میلیارد یورو بود که گفته می‌شد بابک زنجانی در جریان خرید و فروش نفت به این میزان به وزارت نفت بدهکار شده است.

پس از حدس و گمان‌های مختلف درباره این پرونده، روز 8 دی ماه همان سال دادستان عمومی و انقلاب تهران مدعی شد پرونده این فرد در دادستانی تهران مفتوح است، پرونده‌ای که عباس جعفری دولت آبادی دادستان عمومی و انقلاب تهران آن را بزرگ‌ترین پرونده‌ اقتصادی سال‌های بعد از انقلاب عنوان کرد.

در نهایت عصر روز 9 دی‌ماه سال 92 بود که حجت‌الاسلام محسنی اژه‌ای، دادستان وقت کل کشور از بازداشت بابک زنجانی خبر داد.

فردی که بنا بر اظهاراتش دارای بیش از 70 شرکت از جمله شرکت هولدینگ توسعه سورینت قشم، اولین بانک سرمایه‌گذاری اسلامی (First Islamic Investment Bank) در مالزی، سهامدار شرکت هواپیمایی اونر ایر ترکیه، مؤسسه مالی اعتباری در امارات و بانک ارزش تاجیکستان بود.

پس از بررسی‌های کارشناسی در این پرونده و پیگیری اموال متهم، در نهایت با گذشت 642 روز، 11 مهرماه سال جاری اولین جلسه رسیدگی به پرونده فساد نفتی در شعبه 15 دادگاه انقلاب و به ریاست قاضی صلواتی آغاز شد.

دادگاهی که تا به امروز 11 جلسه از آن برگزار شده و قرار است روز شنبه دوازدهمین جلسه رسیدگی به این پرونده برگزار شود.

متهم پرونده دفاعیات 200 صفحه‌ای خود را به دلیل رعایت وقت دادگاه به 167 صفحه کاهش داده و تاکنون 152 صفحه از دفاعیات خود را قرائت کرده که قرار است در جلسه روز شنبه 15 صفحه باقی مانده از دفاعیات وی نیز تقدیم دادگاه شود.

آنچه در زیر می‌خوانید گزیده‌ای از مهم‌ترین مطالب عنوان شده در یازده جلسه گذشته است:

قرائت 65 صفحه از کیفرخواست 237 صفحه ای

در نخستین جلسه رسیدگی به پرونده فساد نفتی نماینده دادستان تهران اقدام به قرائت کیفرخواست کرد و گفت: متهم از طریق کارمندان زندان اوین با بیرون از زندان ارتباط برقرار کرده و از طریق فردی با خواهرش ارتباط می‌گیرد، متهم در زمان تحقیقات نیز دست از جعل برنداشته است.

وی تصریح کرد: متهم از طریق خواهرش «بهاره زنجانی» با خارج از زندان در ارتباط بوده و در رابطه با شرکت مذکور متهم از خواهرش درخواست می‌کند تا به کارمندان شرکت بگوید در پرینت‌های شرکت آی وان تغییراتی را ایجاد کنند و سپس آنها را به بازپرس ارائه دهند. لذا به نظر می‌رسد متهم در مرحله بازداشت نیز به دنبال جعل اسناد بوده است.

نماینده دادستان تهران به نامه متهم ردیف اول پرونده نفتی به خواهرش اشاره کرد و گفت: وی در این نامه به خواهرش گفته است: «دیگر با خانم «چ» ارتباط نگیر از اینجا خبر می‌رسد به بازپرس کلی اطلاعات داده است.»

دوره انفجار نفتی بابک زنجانی

در دومین جلسه رسیدگی به این پرونده که همچنان به قرائت کیفرخواست از سوی نماینده دادستان اختصاص داشت، نجفی به دوره انفجار نفتی بابک زنجانی اشاره کرد و گفت: دوره دوم فعالیت بابک زنجانی حضورش در عرصه خرید و فروش نفت بوده که این دوره به عنوان دوره انفجار نفتی بابک زنجانی شناخته می‌شود.

وی افزود: بابک زنجانی در چین، مالزی و تاجیکستان مدعی می‌شود که مخازن بزرگ نفتی دارد و ادعا می‌کند می‌تواند نفت را انبار کند، اما امور بین‌الملل وزارت نفت با انجام این کار آن هم بدون اخذ قرارداد موافقت نمی‌کند.

نجفی گفت: زنجانی به عنوان خریدار به وزارتخانه وارد می‌شود و مدعی می‌شود از اوپک 3 میلیون بشکه نفت خریده است.

نماینده دادستان گفت: بابک زنجانی محموله‌هایی از جمله 2 میلیون بشکه نفت خام، 106 هزار تن نفت کوره، 300 هزار تن نفت کوره، 900 هزار تن نفت کوره، 600 هزار تن نفت کوره، 250 هزار تن معیانات گازی و همچنین 120 هزار تن معیانات گازی که در مجموع 11 محموله می‌شود را از شرکت ««HK» گرفته است که مبلغ اعتبارات اسنادی گشایش یافته به ارزش 2 میلیارد و 616 میلیون دلار آمریکا است.

اعلام وکلای خارجی متهم برای پرداخت بدهی شرکت HK

در سومین جلسه رسیدگی به این پرونده قاضی صلواتی گفت: روز گذشته وکلای خارجی متهم با ارائه پیش نویس ضمانت‌نامه بی قید شرط اعلام کردند که بدهی شرکت HK را می‌پردازند.

وی گفت: به این ترتیب ظرف روز جاری مدیر امور حقوقی شرکت نفت ایران عنوان کرد تلاش می‌کند با همکاری وکلای متهم بدهی بیت المال بازگردانده شود.

نفت را به هرکسی داده‌اید پولش را هم از او تحویل بگیرید/تحریمم توسط آمریکا، انگلستان و اتحادیه اروپا به خاطر خدماتم به ایران بود

همزمان با آغاز چهارمین جلسه دادگاه نوبت به ارائه دفاعیات بابک زنجانی، متهم ردیف اول این پرونده رسید.

زنجانی در دفاعیات خود گفت: اقتصاد را باید اقتصاددانان ارزیابی کنند و با اطلاعات سنتی قابل قضاوت نیست. تحریم شدن من توسط خزانه‌داری آمریکا، انگلستان و اتحادیه اروپا به خاطر خدماتم به جمهوری اسلامی ایران بوده است.

وی ادامه داد: آقای دیوید کوئن خزانه‌دار آمریکا 8 دقیقه درباره عملکرد من حرف زده و گفته ما در خنثی‌سازی اقدامات ایران از طریق ب-ز بی‌رحمانه برخورد می‌کنیم.

این متهم نفتی تصریح کرد: تمام این کیفرخواست درباره فعالیت‌های بانک مالزی است در حالی که بررسی فعالیت‌های بانک مالزی در صلاحیت این دادسرا نیست و اطلاعاتی از آن ندارد. این کیفرخواست اصلا صورت مسئله ندارد و بازپرس موجبات تحریم را ندیده و یک‌طرفه وارد مسائل فنی شده است.

9 شب در سفارت ایران در امارات خوابیدم تا نتوانند بعد از تحریم خارجی‌ها دستگیرم کنند

زنجانی در پنجمین جلسه دادگاه و در ادامه دفاعیات خود گفت: هم‌اکنون بانک مرکزی از تمام بانک‌ها طلبکار است، آیا می‌توان گفت همه این بانکها بی‌منشاء پول به کسی داده‌اند؟ بنابراین باید گفت پشتوانه محکمی نداشته‌اند.

وی افزود: موضوع دیگر بحث تحریم‌ها است، وقتی اتحادیه اروپا و خزانه داری آمریکا بانک یا شخصی را تحریم می‌کند دلیل آن را هم داخل یک نامه ذکر می‌کند، در دلیل تحریم‌های من از سوی اتحادیه اروپا و خزانه‌داری آمریکا آمده بود که «شما به دلیل کمک به وزارت نفت جمهوری اسلامی، کمک به بانک مرکزی جمهوری اسلامی و داشتن نقش کلیدی در جابجایی پول‌ها مورد تحریم قرار گرفته‌اید». من وقت داشتم نسبت به این موضوع اعتراض کنم که کجا پول وزارت نفت را جابجا کردم؟ وکلای من هم پیگیر این کار بودند اما اگر فشار می‌آوردند 15 تا 20 سال هم باید در زندان آنجا تحمل کیفر می‌کردم.

زنجانی ادامه داد: زمانیکه من تحریم شدم در امارات بودم، به فرودگاه امارات که رسیدم اخبار را دیدم و متوجه تحریم شدم، از گیت که رد شدم من را بازداشت کردند و بردند و اگر بچه‌های وزارت اطلاعات و دوستان من نبودند نمی‌توانستیم کاری کنیم، من 9 شب در سفارت ایران خوابیدم تا نتوانند من را بگیرند.

سورپرایز متهم برای وزارت نفت و بانک مسکن

زنجانی در ششمین جلسه دادگاه فساد نفتی با دو سورپرایز برای طرفین دعوا به دادگاه آمد.

این متهم نفتی با بیان اینکه من امروز دو سورپرایز برای وزارت نفت و بانک مسکن آورده‌ام تا شاید با من همکاری‌ کنند، گفت: شرکت HK مشکلی دارد که آقایان در جریانش نیستند. این شرکت به دلیل پولشویی از سوی اتحادیه اروپا برای مدیرانش حکم صادر شده چرا که پول‌های سنگینی به حسابشان آمده بدون اینکه هیچ‌گونه واردات و صادراتی انجام شود، به همین جهت هم با توجه به اینکه مستندات قطعی بوده، حکم محکومیت برای مدیران این شرکت صادر شده و در حال رفتن به پلیس بین‌الملل و دستگیری این افراد است و ربطی به من ندارد.

بابک زنجانی گفت: من هر حرفی که می‌زنم می‌گویند زنجانی می‌خواهد پول ما را ندهد، من هم مجبور شدم از طرف FIRST SLAMIC BANK از شرکت HK شکایت کنم و 10 میلیارد خسارت خواستم و توانستم حکم توقیف اموالش را بگیرم و هر جایی که همین الان هر جایی که باشد اموالش را ضبط کنم.

وی افزود: این چوب من است، به محض اینکه نخواهید با من همکاری کنید 10 میلیارد وصول می‌کنم.

بابک زنجانی مدعی است لوسترها، میز و لوازم اداری دفتر مرکزی‌‌اش 4 میلیارد تومان قیمت دارد

در هفتمین جلسه دادگاه تورک، معاون دادستان تهران و مسئول کارشناسی اموال متهم گفت: بابک زنجانی مدعی است لوسترها، میز و لوازم اداری دفتر مرکزی وی 4 میلیارد تومان ارزش دارد همچنین وی مدعی شده لوسترهای دفترش یک و نیم میلیارد تومان ارزش دارد و کارشناسان این اعتقاد را ندارند همچنین وی برای دفتر خود 400 میلیون تومان لوازم بدن‌سازی خریداری کرد.

وی افزود: بابک زنجانی ملک ایران زمین را بزرگترین دارایی خود در ایران عنوان می‌کند در حالی که منبع پیش‌پرداخت خرید این ملک از دارایی وزارت نفت بوده است، زنجانی ارزش ملک ایران زمین را 1700 میلیارد تومان اعلام کرده است اما کارشناسان خبره دادگستری ارزش آن را تنها 700 میلیارد تومان برآورد کرده‌اند.

ماجرای دریافت 300 دستگاه خودروی سمند از ایران‌خودرو

هشتمین جلسه دادگاه به طرح شکایت غلامرضا صادقی وکیل شرکت HK اختصاص داشت.

وی در این جلسه گفت: متهم بخشی از وجوه دریافتی از بانک مرکزی را به شرکت‌هایی همچون سامسونگ و ال جی که متقاضی ارز در داخل کشور بودند فروخته و پول آنها را به ریال در راه ساخت و ساز و خرید اموال و املاک در داخل کشور صرف کرده است.

صادقی خاطرنشان کرد: همچنین وی با پرداخت 190 میلیارد وون کره جنوبی به بانک ملت کار بازخرید 60 درصد بانک‌های FIIB را انجام داده همچنین 53 میلیارد را بابت خرید سهام بانک پارسیان به ایران خودرو داده که این کار صورت نمی‌گیرد و در نهایت 300 دستگاه خودروی سمند از ایران خودرو دریافت می‌کند.

با کمک ارتش چین 7 دکل حفاری وارد ایران کردم

بابک زنجانی در نهمین جلسه رسیدگی به پرونده فساد نفتی درخصوص دکل‌های نفتی گفت: تا سال 88 ،2 دکل مربوط به زمان هیتلر در پارس جنوبی فعال بود، من در سال 88 با وزیر وقت نفت به چین رفتم و با کمک ارتش چین 7 دکل حفاری را از یک شرکت آمریکایی خریداری کردم و پیش پرداخت آن را هم دادم.

وی ادامه داد: در سال 90، 3 دکل حفاری به کشور فروخته شد و در حال حاضر هم یک دکل از طریق شرکت ISO فروخته شده، آوردن دکل به کشور آن هم در شرایط تحریم، کار آسانی نیست.

با شیخ اماراتی از طریق ویدئو کنفرانس صحبت کنید

متهم نفتی در ادامه دفاعیات در دهمین جلسه دادگاه گفت: قرار شد مدارکی ارائه کنم که 15 میلیارد یورو را از شیخ اماراتی گرفتم.

وی ادامه داد: در تجارت، آدم‌هایی به اعتبار با هم کار می‌کنند چرا که اگر این اتفاق نبود وزارت نفت هم یک میلیارد و 400 میلیون یورو از حسابش را به حساب من واریز نمی‌کرد.

وی با بیان اینکه شیخ حشر آدم سیاسی و بزرگی است، گفت: من نمی‌توانم به او بگویم به دادگاه ایران بیا و حرف بزن، او شاید قید پولش را بزند ولی وارد این حاشیه‌ها نمی‌شود.

وی خطاب به قاضی گفت: شما هماهنگ کنید تا شخصی که مورد اطمینان دادگاه است با شیخ در امارات ملاقات کرده و جلسه‌ای بگذارد، اگر نه از طریق ویدئو کنفرانس به صورت غیر علنی خودتان با او حرف بزنید و هر سوالی دارید بپرسید، من کار بیشتری نمی‌توانم انجام دهم.

کاهش پول بابک زنجانی از 22 میلیارد به 12 میلیارد یورو

بابک زنجانی در یازدهمین جلسه دادگاه و در ادامه دفاعیات با بیان اینکه آقایان مدام می‌گویند پول‌های من غیر واقعی بوده، گفت: اگر پول‌هایی که واریز شده غیرواقعی باشد پس باید آن 660 میلیون یورویی که از سوی این بانک ارسال شده را هم غیرواقعی تلقی کنیم، ما وقتی تحریم شدیم دیگر نتوانستیم کاری انجام دهیم.

بابک زنجانی در ادامه دفاعیات خود به پول‌های بلوکه‌شده اشاره کرد و افزود: از مبلغ 22 میلیارد یورویی که در جلسات قبلی دادگاه به آن اشاره کرده بودم متاسفانه بانکی که پول من در آن قرار دارد 12 میلیارد را تائید و 10 میلیارد را بخاطر ال‌سی‌ها و بدهی‌هایی که داشتم کسر کرده است.

شگردهای خاص کلاهبرداری در ایران

کلاهبرداران در ایران با پیشرفت تجهیزات جعل شگردهای خاصی دارند.

به گزارش ایران، سرهنگ رهبریان معاون مبارزه با جعل و کلاهبرداری پلیس آگاهی ناجا با بیان اینکه هموطنان برای صحت عمل مراکز فروش اقساطی خودرو (لیزینگ) از سایت بانک مرکزی یا شرکت‌های خودروساز استعلام کنند، تصریح کرد: صرف داشتن شماره ثبت در اداره ثبت شرکت‌ها، مجوز فعالیت لیزینگ خودرو نیست بلکه برابر قانون مجوز بانک مرکزی لازم است.

وی صبح دیروز به سایت پلیس درخصوص کلاهبرداری‌های شایع گفت:عمده کلاهبرداری‌ها در پوشش فروش مال غیر، پیش فروش آپارتمان و خودرو، امور بازرگانی و تجاری و همچنین انجام اموراداری، اجاره مال غیر و درصد بسیار ناچیزی کاریابی و استخدام، فروش اجناس بدلی و تقلبی و به صورت محدود رمالی و فالگیری است.

وی با بیان اینکه یکی از شیوه‌های مرسوم کلاهبرداری در سال‌های اخیر، کلاهبرداری‌های تلفنی و پیامکی است، تصریح کرد: در این شیوه، کلاهبرداران از طریق تماس تلفنی با چرب زبانی، انجام مانورهای متقلبانه و انتساب خود به دستگاه‌های دولتی، نظامی و انتظامی درخواست خرید کالا یا خدمات را کرده یا با ارسال پیامک برنده شدن در قرعه کشی مسابقات، مالباختگان را به پای دستگاه خودپرداز کشانده و با گمراه کردن مردم حساب آنان را از طریق انتقال وجه به روش کارت به کارت خارج می‌کنند.سرهنگ رهبریان، روش‌های دیگر کلاهبرداران برای تصاحب غیرقانونی اموال و پول مردم را پیش فروش اقساطی خودرو و آپارتمان دانست و گفت: شهروندان باید قبل از هر اقدامی از مراجع ذی صلاح استعلام کرده سپس اقدام به انعقاد قرارداد کنند.

معاون مبارزه با جعل و کلاهبرداری پلیس آگاهی ناجا در ادامه اظهار داشت: عمده‌ترین گزارش‌ها درحوزه جعل، مربوط به اسناد و مدارک بانکی، جعل مدارک شناسایی پایه مانند کارت ملی و شناسنامه، اسناد مالکیت، قراردادها، قولنامه‌ها، اسناد و مدارک غیر دولتی است.

وی با اشاره به اینکه جرم جعل زمینه ساز وقوع سایر جرایم است، افزود: اسناد و مدارک پایه مانند کارت ملی و شناسنامه‌ها به دلیل داشتن ضرایب امنیتی بالا و به کار رفتن فرآیندهای پیچیده در تولید آنها، قابل جعل نبوده لذا جاعلان این‌گونه اسناد را سرقت کرده سپس از این اسناد برای مقاصد سوء همانند کلاهبرداری و برخی جرایم دیگر استفاده می‌کنند.

سرهنگ رهبریان با بیان اینکه در سال‌های اخیر رشد و پیشرفت فناوری موجب تسهیل در امر داد و ستد و سرعت بخشیدن به ارائه خدمات در حوزه بازرگانی و تجارت شده است، اذعان داشت: متأسفانه برخی از جاعلان از فناوری‌های نوین در جهت ارتکاب جرم استفاده کرده‌اند. به عنوان نمونه در یک روش، جاعلان با مراجعه به مراکز خرید درخواست خرید کالا یا خدمات کرده و با ترفندهای گوناگون از جمله سرگرم کردن مسئول فروشگاه یا پایانه فروش به بهانه اینکه می خواهند مبلغ کالا یا خدمات را خود از طریق دستگاه pos پرداخت کنند در فرصت مناسب و با تمهیدات قبلی رسید جعلی که از قبل تهیه کرده‌اند را با رسید دستگاه جایگزین کرده و به مسئول مربوط تحویل می‌دهند و پس از تحویل جنس از محل خارج می‌شوند.

آشنایی با عقد جعاله

عقد جعاله

«جعاله» در لغت به معنای مزدی است که در برابر انجام کاری قرار داده می‌شود و در اصطلاح فقها، صیغه‌ای است که ثمره آن به دست آوردن منفعتی در برابر عوض است. البته برای انعقاد جعاله، شرط نیست که کارمزد معلوم باشد.

 از جعاله، تعاریف دیگری نیز صورت گرفته است که بر اساس یکی از تعاریف فقها، ملتزم شدن جاعل به دادن عوض در قبال عملی که حلال و مقصود عقلا است، جعاله نامیده‌ می‌شود.

همچنین در تعریف دیگری، جعاله عبارت است از التزام شخص به پرداخت اجرت و پاداش معلوم در مقابل عملی، اعم از اینکه عامل، معین باشد یا خیر.

جعاله نوعی سفارش کار است و همان طور که در ماده 561 قانون مدنی آمده، عبارت است از «التزام شخصی به ادای اجرت معلوم در مقابل عملی اعم از این که طرف، معین باشد یا غیرمعین.»

 ارکان جعاله

جعاله یک نوع عقد و از جمله عقود معین است و جاعل با خواندن صیغه‌ای خود را ملزم می‌کند که در صورت انجام شدن کاری مشخص برای او از سوی دیگری، این شخص مستحق مزد و عوض است.

به عنوان مثال، فردی که یک راس دام خود را گم کرده است، اعلام می‌کند که هر کس حیوان گمشده او را پیدا کرد، مبلغی مشخص دریافت می‌کند.

جعاله از سه رکن جاعل، عامل و جُعل تشکیل می‌شود:

1- جاعل: کسی که انجام کاری را درخواست می‌کند.

2- عامل: کسی که کار درخواستی را انجام می‌دهد.

3- جُعل یا (جعیله): عوض و مزد را می‌گویند.

شرط است که جاعل باید بالغ و عاقل باشد و حاکم شرع او را از تصرف در اموالش منع نکرده باشد اما در خصوص عامل، وجود این شروط، ضروری نیست.

 شرایط عمل مورد جعاله

کارهایی مورد جعاله قرار می‌گیرند که شرایط زیر را داشته باشند:

1- کار مورد جعاله، حلال و مشروع باشد. چرا که جعاله بر انجام کارهای حرام مثل زنا باطل است.

2- کار، غرض و منفعت قابل توجه عقلایی داشته باشد، بنابراین جعاله بر انجام کارهای عبث و بیهوده از قبیل کشیدن تمام آب چاه یا رفتن به اماکن خطرناک و تاریک صحیح نیست.

3- عمل مورد جعاله از کارهای واجب بر جاعل نباشد. به عنوان مثال، جاعل بگوید هر کسی نماز ظهر و عصر مرا بخواند، مبلغی مشخص به او می‌دهم که در این صورت جعاله باطل است.

 اقسام جعاله

جعاله به اعتبار چگونگی ایجاب و پیشنهاد آن، بر دو قسم است:

1- جعاله خاص

در جعاله خاص، ایجاب برای شخص معین است و طرف خطاب، یک یا چند نفر خاص هستند. مثل این ‌که پدر به فرزند خود بگوید که اگر فلان مساله را حل کنی، مبلغی مشخص به تو خواهم داد.

2- جعاله عام

در جعاله عام، هدف جاعل، رسیدن به مقصود خود است و برای او فرقی ندارد که کار مورد نظر توسط چه کسی انجام شود. به عنوان مثال، می‌گوید که هر کس فلان کار را انجام دهد، به او مبلغی مشخص  پاداش می‌دهم.

 انعقاد جعاله

در جعاله، ایجاب از طرف جاعل بوده و به صورت عام یا خاص است. در ایجاب عام، همواره این امر مفروض است که التزام به پرداخت عوض یا اجرت، در مقابل اولین کسی است که عمل را انجام داده است. قبول در جعاله ممکن است صریح یا ضمنی باشد، هما‌ن‌طور که در جعاله عام چنین است.

 جواز عقد جعاله

طبق قانون، جعاله تعهدی جایز است و تا زمانی که عمل به اتمام نرسیده باشد، هر یک از طرفین می‌توانند رجوع کنند اما اگر جاعل، در اثنای عمل عامل از جعاله رجوع کند، باید اجرت‌المثل عمل عامل را بدهد.

جعاله دارای این مزیت است که در آن معلوم بودن تفصیلی کار لازم نیست و موضوع التزام می‌تواند مجهول باشد، همان‌طور که قانون مدنی هم به آن تصریح دارد. چنان که در مورد اجرت نیز همین مطلب ثابت است.

کاری که به موجب جعاله، درخواست می‌شود، باید مشروع و عقلایی باشد، اگر شخصی، برای ارتکاب جرم یا کاری برخلاف اخلاق حسنه، ملتزم به دادن اجرت شود، جعاله باطل است.

   آثار جعاله

جعاله با این ‌که عقدی جایز است اما این موضوع بدین معنا نیست که هیچ اثری نداشته باشد، بلکه الزام جاعل، اثری دارد که در صورت فسخ جعاله، بر آن مترتب می‌شود:

1- کار مورد درخواست، مرکب از اجزایی بوده که هر کدام به صورت مستقل‌ منظور جاعل بوده و پاداش دارد. در این صورت اگر پس از انجام قسمتی از کار، جعاله فسخ شود، عامل به نسبت عملی که انجام داده است، مستحق اجرت خواهد بود.

2- کار تجزیه‌پذیر نیست و انجام کل کار منظور جاعل است. در این صورت انجام مقدمات کار، بدون رسیدن به نتیجه، بدون اجرت خواهد بود.

زمانی عامل مستحق اجرت است که کار مورد نظر را انجام داده و به جاعل تحویل دهد.

در این زمینه پرسشی مطرح می‌شود، مبنی بر اینکه اگر انجام کار قبل از جعاله باشد، مثلا برای پیدا کردن ماشین، جایزه تعیین شده اما شخص قبل از اطلاع از این جعاله، ماشین را پیدا کرده باشد، آیا مستحق اجرت است یا خیر؟ در این مورد اگر توافق صریح یا ضمنی، بین دو طرف نباشد، نمی‌توان گفت که مستحق خواهد بود.

 احکام جعاله

 در جعاله، عامل زمانی مستحق اجرت است که جاعل درخواست انجام کاری کند. به عنوان مثال، جاعل بگوید هر کسی گمشده مرا یافت، به او این مبلغ را پرداخت خواهم کرد.بنابراین اگر گمشده قبل از درخواست جاعل در دست کسی باشد، بر او لازم است که آن را تحویل صاحبش بدهد و مستحق عوض هم نیست.همچنین عامل زمانی مستحق دریافت مزد است که کار درخواستی را به اتمام برساند. در صورتی که در عقد جعاله، عامل مشخصی مورد خطاب باشد و قرارداد جعاله با او بسته شود، اگر شخص دیگری غیر از عامل مشخص‌شده، کار مورد نظر را انجام دهد، این فرد مستحق اجرت نیست. چرا که طرف عقد نبوده و جاعل تعهدی نسبت به او ندارد. در این صورت، عامل معین نیز به دلیل اینکه کاری انجام نداده، مستحق اجرت نخواهد بود.

  جعاله در نظام بانکی

در قانون عملیات بانکی و برای اینکه سودهای بانکی جنبه شرعی پیدا کند، 19 عقد شرعی پیش‌بینی شده که چند قرارداد دیگر به آنها اضافه شده و عقد جعاله یکی از این قراردادها است.

در قرارداد جعاله، علم اجمالی طرفین به عوضین کافی است و از سوی دیگر طرف مقابل جاعل نیز می‌تواند نامعین باشد. جعاله نسبت به دیگر قراردادهای معین از این امتیازات برخوردار است و با توجه به این ویژگی‌ها در قانون بانکداری بدون ربا تاکید شده است که بانک‌ها می‌توانند به منظور ایجاد قابلیت‌های متعدد از این عقد استفاده کنند.

آیین‌نامه فصل سوم قانون عملیات بانکی بدون ربا و دستورالعمل اجرایی جعاله کاربردهای جعاله در بانکداری را بیان می‌کند. مطابق این مقررات بانک‌ها در موارد زیر از جعاله استفاده می‌کنند: مواردی که بانک عامل جعاله است و مواردی که جاعل است.

 بنابراین بانک می‌تواند به عنوان هر یک از طرف‌های عقد جعاله ظاهر شود و قرارداد جعاله منعقد کند.  معمولا بانک‌ها در نقش عامل ظاهر می‌شوند و به انجام خدمات بانکی، سرمایه‌گذاری مستقیم از طریق شرکت‌های تابعه و انعقاد جعاله ثانویه می‌پردازند. گشایش اعتبارات اسنادی، صدور ضمانت‌نامه‌های بانکی و سرمایه‌گذاری مستقیم از سوی بانک‌ها می‌تواند در قالب جعاله انجام شود.

روزنامه حمایت ۱۳۹۴/۲/۱۴


مطالب مرتبط: آشنایی با عقد جعاله (نکات کلیدی درباره عقدجعاله)

مطالب مرتبط: نمونه قرارداد جعاله

تنظیم دقیق قرارداد بهترین راهکار پیشگیری از دعاوی است

تنظیم دقیق قرارداد بهترین راهکار پیشگیری از دعاوی است

همواره پیشگیری بهتر و کم‌هزینه‌تر از ورود به دادگاه و پا گذاشتن به پیچ و خم‌های روال قضایی است و يكي از بهترین راهکارها برای پیشگیری از طرح دعاوی و شكايات در محاكم، تنظیم دقیق قرارداد قبل از ورود به هر رابطه اقتصادی و در نهایت ثبت رسمی آن است.

 معاون دادگستری کل ایلام نقش مثبت معاملات در پیشگیری از جرم را از دیدگاه قرآن و قوانین موضوعه تشریح کرد. وی اظهار کرد: قرآن کتابی است که مطالبش طوری تنظیم شده که هدایت بشری را موجب شود. در آیات 283 و 282 سوره مبارکه بقره توصیه شده است که همه معاملات ثبت شوند، هیچ چیز اعم از رابطه دوستی، خانوادگی و مذهبی نباید ما را از این توصیه بی‏نیاز کند، زيرا هدف این است که از هرگونه اختلافی در بین مؤمنان جلوگیری شود  و کارها با اصول و قوانین خاص خود به انجام برسد. وی ادامه داد: این آیات از مفصل‏ترین آیات قرآن هستند که پس از آیات مربوط به تشویق انفاق و تحریم ربا ذكر شده اند. در این آیات اصول احکام در خصوص تحکیم معاملات بیان شده است تا هر فرد مؤمنی شرایط و حدود آن را بشناسد و راه نفوذ ربا و سود مضاعف و اختلافات بسته و راه روابط سالم اقتصادی و گردش عادلانه ثروت باز شود.

وی با بیان اینکه چند سالی است که گفتمانی در فضای قضایی کشورمان مطرح است که هدف آن ایجاد بهداشت قضایی در جامعه است، تصریح کرد: مشاوره حقوقی، استفاده از وکیل و ارتقای آگاهی‌های حقوقی عموم مردم راهکارهایی هستند که برای این هدف مطرح می‌شوند. اما شاید بتوان بسیاری از این مباحث را در یک جمله خلاصه کرد: «بیایید از ایجاد اختلافات حقوقی پیشگیری کنیم.»

همواره پیشگیری بهتر و کم‌هزینه‌تر از ورود به دادگاه و پا گذاشتن به پیچ و خم‌های روال قضایی است و يكي از بهترین راهکارها برای پیشگیری از طرح دعاوی و شكايات در محاكم، تنظیم دقیق قرارداد قبل از ورود به هر رابطه اقتصادی و در نهایت ثبت رسمی آن است.

درخصوص ثبت اسناد در قوانين موضوعه باید گفت؛ سند در لغت به معنای تکیه‌گاه و آنچه به آن اعتماد می‌کنند، آمده است و در اصطلاح حقوقی طبق ماده 1284 قانون مدنی: « عبارت است از هر نوشته که در مقام دعوی یا دفاع قابل استناد باشد.» همچنین مطابق ماده 1258 قانون ذکر شده «سند» یکی از مهم‌ترین و رایج‌ترین دلایل اثبات دعوی محسوب و مطابق همین قانون سند به لحاظ اعتبار آن بر دو نوع رسمی و عادی تقسیم می‌شود.

منظور از اسناد رسمی، اسنادی است که طبق ماده 1287 قانون مدنی در اداره ثبت اسناد و املاک یا دفاتر اسناد رسمی یا در نزد ماموران رسمی در حدود صلاحیت آن‌ها و بر طبق مقررات قانونی تنظیم شده باشد، ادامه داد: بنابراین چنانچه اسناد با اوصاف و شرایط بیان شده تنظیم شود الزام‌آور بوده و برخلاف اسناد عادی ادعای تردید و انکار نسبت به آن پذیرفته نخواهد شد و تنها ممکن است نسبت به آن ادعاي جعل کرد.

 اهمیت اسناد رسمی در قانون ثبت اسناد و املاک

علاوه‌بر قانون مدنی اهمیت اسناد رسمی را می‌توان در قانون ثبت اسناد و املاک نیز مشاهده کرد؛ به عنوان مثال ماده 70 این قانون (اصلاحی مصوب سال 1312) اسنادی را که مطابق قانون به ثبت رسیده باشد سندی رسمی و دارای اعتبار قانونی تلقی کرده است و از دیدگاه این قانون تمامی معاملات اموال غیرمنقول ثبت شده نسبت به طرفین معامله و قائم‌ مقام قانونی آن‌ها و همچنین اشخاص ثالث دارای اعتبار است. با توجه به اهمیت اسناد رسمی، قانونی برای نحوه و چگونگی اجرای این اسناد، تحت عنوان اجرای مفاد اسناد رسمی لازم‌الاجرا (مصوب 1387) وضع شد. همچنین در قانون آیین‌ دادرسی‌مدنی نیز مواد 206 به بعد در خصوص درجه اعتبار اسناد رسمی نسبت به اسناد عادی و نحوه استفاده از آن‌ها در دعاوی تنظیم شده است.

در قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران و دفترداران (مصوب 25 تیر ماه 1354‌) نیز در فصل سوم در خصوص نحوه تنظیم اسناد رسمی در این دفاتر مقرراتی به چشم می‌خورد. اصولا اسناد رسمی به جهت ایجاد نظم حقوقی و جلوگیری از بروز اختلاف و اغتشاش در روابط معاملاتی افراد جامعه به عنوان یک دلیل روشن و خالی از ابهام مورد استناد قرار می‌گیرد اما در خصوص آنچه باید در مورد اسناد رسمی مورد مداقه قرار گیرد این مطلب است که اسناد رسمی از جنبه اثباتی آن در نظام حقوقی کشور ما مورد استفاده قرار می‌گیرد و با وجود آنها نياز به ارائه دلايل ديگر نیست.

به طور کلی می‌توان این‌گونه نتیجه گرفت که اسناد رسمی به جهت اثباتی در جامعه دارای اعتباری خاص شناخته شده است، افزود: به عنوان مثال در خصوص معاملات اموال غیرمنقول مطابق ماده 22 قانون ثبت دولت فقط کسی را که ملک به نام او به ثبت رسیده باشد و مطابق مقررات به او منتقل شده باشد، مالک خواهد شناخت. همچنین طبق ماده 72 قانون ذکر شده تمامی معاملات راجع به اموال غیرمنقول که مطابق مقررات به ثبت رسیده باشد نسبت به طرفین معامله و قائم ‌مقام قانونی آن‌ها و همچنین اشخاص ثالث دارای اعتبار است‌ که قطعا اعطای چنین اعتباری از ناحیه قانون به این دلیل است که این اسناد را جزو اسناد رسمی تلقی کرده است.

نکته دیگر در خصوص تاریخ اسناد رسمی است مطابق ماده 1305 قانون مدنی است كه درآن قيد شده كه در اسناد رسمی، تاریخ تنظیم معتبر است حتی علیه اشخاص ثالث اما در اسناد عادی تاریخ فقط درباره اشخاصی که شرکت در تنظیم سند داشته و ورثه آنان و کسی که به نفع او وصیت شده معتبر است.

مطابق این ماده تاریخ اسناد عادی در مقابل اشخاص ثالث قابلیت استناد ندارد بنابراین چنانچه معامله‌ای با سند عادی به تاریخ مقدم تنظیم شود و سپس همان مورد معامله طبق سند رسمی با تاریخی مؤخر برسند عادی مورد معامله قرار گیرد، نمی‌توان به منظور بی‌اعتبار ساختن مفاد اسناد رسمی در برابر اشخاص ثالث به مندرجات سند عادی استناد کرد و این به لحاظ مورد تردید قرارگرفتن تاریخ تنظیم اسناد عادی است که آن را در مقابل اسناد رسمی از اعتبار ساقط می‌‌کند.

بدیهی است که مفاد اسناد عادی به تنهایی و بدون در نظر گرفتن تاریخ تنظیم آن نسبت به اسناد رسمی، به لحاظ وجود اراده انشایی در طرفین برای انعقاد آن قطعا دارای اعتبار خواهد بود.

هر چند اسناد رسمی را نمی‌توان مورد تردید یا انکار قرارداد اما ادعای جعل نسبت به اسناد رسمی پذیرفته می‌شود. به عنوان مثال اگر در دادگاه اثبات شود که سندی رسمی غیرواقعی و مجعول تنظیم شده، دادگاه حکم بر بطلان آن صادر می‌کند. همچنین در بعضی موارد که بر خلاف مقررات ثبتی، دو سند رسمی معارض صادر شده باشد، به تشخیص دادگاه یکی از آن دو سند ابطال می‌شود، در هر حال باید دانست که حکم دادگاه همواره بر سند رسمی، حکومت دارد.

روزنامه حمایت ۱۳۹۳/۵/۵

چرا باید سند رسمی تنظیم کنیم؟ مزایای مهم اسناد رسمی

چرا باید سند رسمی تنظیم کنیم؟ مزایای مهم اسناد رسمی

چرا توصیه می شود که همیشه سند رسمی تنظیم کنیم؟
اگر در میان مدارک شما سند رسمی هست، سرتان را بالا بگیرید، سینه را ستبر کنید و با خیال راحت وارد دادگاه شوید. وقتی ادعاهای شما مستند به سند رسمی است، خیالتان راحت باشد چون دیر یا زود حق به حق دار خواهد رسید.

با سند رسمی آشنا شوید
شاید بتوان گفت پس از آشنایی انسان با خط و استفاده از آن در رفع نیازهای اجتماعی و اقتصادی اش، نوشته به عنوان یکی از دلایل اثبات ادعا یا دفاع در مقابل ادعای مطرح نقش مهمی را دادرسی های مدنی (حقوقی) ایفا می کند.
از نظر حقوقی، سند، نوشته ای است که در مقام دعوا قابل استناد باشد و به زبان ساده تر، سند، نوشته ای است که هم شخص خواهان و هم شخص خوانده برای اثبات ادعای خود در محکمه استفاده می کنند.سند به دو قسم تقسیم می شود:1- سند رسمی 2- سند عادی. مقصود از سند رسمی آن است که توسط ماموران رسمی و در حدود صلاحیت آنان و مطابق قانون تنظیم شود؛ مانند اسنادی که توسط ماموران اداره ثبت اسناد و املاک تنظیم می شود یا توسط دفاتر اسناد رسمی. مامور رسمی کسی است که از سوی دولت به انجام کاری مامور شده است. دقت کنید که لازم نیست حتما بین مامور و دولت رابطه استخدامی برقرار شده باشد؛ همان طور که در دفاتر اسناد رسمی، سردفتر کارمند دولت نیست. گرچه سردفتری شغلی غیردولتی محسوب می شود ولی از آنجا که سردفتر از سوی دولت مامور به تنظیم معاملات است، وی مامور رسمی به حساب می آید.
اما مقصود از صلاحیت، آن است که مامور دارای قابلیت قانونی برای تنظیم سند باشد. برای مثال سردفتر اسناد رسمی به طور اصولی صلاحیت تنظیم معاملات را دارد ولی اصولا صلاحیت تنظیم و صدور گواهی فوت را ندارد همان طور که کارمند اداره ثبت احوال اصولا صلاحیت صدور گواهی طلاق و یا ازدواج را ندارد. از طرفی ممکن است که مامور اصولا صلاحیت انجام کاری را داشته باشد ولی از نظر محلی صلاحیت نداشته باشد. برای مثال مامور اداره ثبت اسناد و املاک شهرستان ورامین که وظیفه نقشه برداری و یا تحدید حدود املاک ورامین به او واگذار شده است، از لحاظ محلی صلاحیت نقشه برداری یا تحدید حدود از اراضی شهرستان کازرون را ندارد.
از سند رسمی به عنوان دلیل موثر در دعاوی یاد کردیم اما چه وی‍ژگی هایی در این سند وجود دارد که آن را تبدیل به یک سند برّان  وقاطع دعوا می کند؟ اگر بخواهیم مزایا و حدود اعتبار اسناد رسمی را احصا کنیم، می توانیم آنها را چنین دسته بندی کنیم:
اسناد رسمی درباره طرفین تنظیم کننده و جانشین قانون آنها مانند ورثه آنان معتبر است.
– تاریخ تنظیم سند رسمی نه تنها نسبت به طرفین معامله بلکه نسبت به سایر اشخاص نیز اعتبار دارد. پس اگر آقایان «الف» و «ب» با سند رسمی، اتومبیلی را معامله کنند و سپس «الف» با سند عادی به تاریخ قبل یا بعد از آن با دیگری همان اتومبیل را معامله کند، تاریخ سند رسمی نسبت به این شخص ثالث نیز معتبر است و نمی تواند فقط به استناد سند عادی، اتومبیل را از مالکیت آقای «ب» خارج کند.
– در مقابل سند رسمی انکار و تردید قابل توجه نیست و فقط می توان نسبت به آن ادعای جعل کرد، زیرا اصل بر صحت و اصالت اسناد رسمی است. برای مثال اگر آقای «الف» به استناد سند رسمی از آقای «ب» مطالبه وجه کند، آقای «ب» نمی تواند بگوید که من چنین سندی را امضا نکردم و منتسب به من نیست، بلکه فقط می تواند ادعای جعل کند که در این حالت مسلما بار اثبات این ادعا نیز با اوست و اگر نتواند جعلیت سند رسمی را به اثبات برساند، اصل بر اصالت سند رسمی است و به پرداخت وجه مندرج در سند محکوم خواهد شد؛ مگر اینکه ثابت کند که سند به جهتی از جهات قانونی از اعتبار افتاده است، برای مثال وجه آن را پرداخته است.

منطقی فکر کنید
چرا برای قراردادهایتان سند رسمی تنظیم نمی کنید؟ اگر دلیلش این است که به طرف معامله اعتماد دارید، بگذارید روشنتان کنیم؛ راهروهای دادگستری پر از برادران، پدران و مادران و زوج هایی است که با هم درگیر شده اند و کارشان به دادگاه کشیده شده است. بنابراین اعتماد کنید، اما ساده اندیش نباشید.
اگر نگران هزینه های ثبت رسمی هستید، به شما اطمینان می دهیم هزینه های تنظیم یک سند به صورت رسمی، بسیار کمتر از هزینه هایی است که در صورت بروز اختلاف باید بپردازید. سند رسمی به شما آرامش خیال می دهد؛ از این مزیت که ارزشش بیشتر از هر چیزی در دنیاست، بگذریم کمی هم به فکر عمر با ارزشتان باشید. اگر حوصله ندارید درگیر روند تنظیم سند رسمی شوید و به دلیل تنبلی راه ساده تر را انتخاب می کنید، پس باید خودتان را برای احتمال درگیر شدن در یک پرونده حقوقی یا کیفری برای مدت های طولانی آماده کنید. اگر برای این سند رسمی تنظیم نمی کنید که راه و روش آن را بلد نیستید، اصلا کار سختی نیست کافی است به نزدیکترین دفترخانه بروید، آنجا شما را راهنمایی خواهند کرد؛ حتی اگر حضوری نمی روید، تماس بگیرید و تلفنی با سردفتر یا دفتریار مشورت کنید.
یادتان باشد دعوایی که در آن یکی از طرفین برای اثبات ادعای خود سند رسمی داشته باشد، دعوای دشواری نخواهد بود چرا که سند رسمی یکی از مهم ترین اسنادی است که می تواند از سوی طرفین دعوا مورد استفاده قرار گیرد.

کار حریف را یکسره کنید
تعداد دلایل و مدارکی که هر یک از اصحاب دعوا می توانند در دادرسی استفاده کنند، متعدد است، اما در میان این دلایل، برخی از آنها تاثیر بیشتری دارند. با وجود اینکه در تمامی دعاوی مطرح در دادگستری، طرفین برای اثبات ادعای خود اسناد و مدارکی را به دادگاه ارایه می دهند، در این بین آن کسی پیروز است که مدرک او قوت و اعتبار بیشتری داشته باشد و برای قاضی ایجاد علم کند. بنابراین یکی از اصلی ترین راه های پیشگیری از ایجاد اختلاف یا اثبات حق در محکمه در صورت بروز اختلاف، تهیه اسناد و مدارک معتبر است. اسناد رسمی از آن جهت که ضوابط قانونی هنگام تنظیم آنها رعایت می شود، بیش از اسناد عادی مورد حمایت قانونگذار قرار دارند. بنابراین یکی از مهم ترین نکات حقوقی که باید به آن دقت کافی داشته باشید، روی آوردن به سوی تنظیم اسناد رسمی به جای اسناد عادی است.

به اسناد عادی چندان دل نبندید
در مقابل سند رسمی، سند عادی قرار دارد که مصادیق و نمونه های آن در اطراف ما بسیار است. کافیست سری به اسناد و مدارک موجودمان بزنیم. اجاره نامه هایی که در بنگاه املاک تنظیم می شود یک مصداق بارز این اسناد است. در خصوص اعتبار و ارزش اسناد عادی در دادرسی ها باید گفت که در جریان دادرسی، استنباط قضایی، کشف واقع و تشخیص حق از باطل تفاوتی بین سند رسمی و عادی وجود ندارد.
سند عادی در صورتی که اصالت و انتساب آن به صادر کننده مسلم باشد، تفاوتی با سند رسمی ندارد اما به سادگی نمی توان این اصالت و انتساب را به اثبات رساند. با این حال در صورت درخواست «تامین خواسته»، تفاوت سند رسمی و سند عادی آشکار می شود. چنانچه ضرورت تامین خواسته از نظر قضایی احراز شود، سند رسمی که بدهی یا موضوع تعهد طرف مقابل به صورت منجز در آن قید شده باشد، بدون تودیع خسارت احتمالی یا اثبات در معرض تضییع و تفریط بودن خواسته، مورد پذیرش دادگاه قرار خواهد گرفت. تفاوت اساسی دیگر سند رسمی با سند عادی در تاریخ آنهاست که تاریخ سند رسمی حتی علیه اشخاص ثالث نیز واجد اعتبار است در صورتی که اعتبار تاریخ سند عادی محدود به تنظیم کنندگان آن و ورثه آنها یا کسی است که به نفع او وصیت شده است.

اصالت سند عادی را باید اثبات کنید
اصولا اثبات اصالت سند عادی با کسی است که به آن استناد می کند و طرف مقابل به صرف انکار کردن، مسئولیتی برای اثبات اصالت سند عادی ندارد. فرض کنیم «الف» به موجب یک سند عادی از آقای «ب» مطالبه مبلغی می کند «ب» می تواند با اظهار این مطلب که چنین سندی را امضا نکرده است از خود سلب مسئولیت کند. در این حالت آقای «الف» باید صحت و اصالت سند عادی را به اثبات برساند.
در دو حال اسناد عادی اعتبار اسناد رسمی را پیدا می کنند: الف- شخصی که سند عادی علیه او اقامه شده است، صدور آن را از جانب خودش تایید کند و ب- در دادگاه ثابت شود که سند عادی که مورد انکار قرار گرفته، از سوی شخص منکر پیشتر به امضا و مهر وی رسیده است.

چک و سفته اسناد عادی اما معتبر

اسناد را به دو دسته رسمی و عادی تقسیم کردیم و مزایای هر کدام را نام بردیم. در ادامه به بررسی برخی اسناد می پردازیم که وی‍ژگی هایی از هر دو شکل اسناد را در خود دارند. چک و سفته از جمله اسناد عادی لازم الاجرا هستند زیرا تنظیم آنها توسط اشخاصی صورت می گیرد که مامور رسمی نیستند و صرف چاپی بودن یک نوشته یا تایپ آن در سربرگ های آرم دار مانند آنچه توسط بنگاه ها، آژانس های املاک یا فروش اتومبیل صورت می گیرد، موجب رسمی شدن یک سند نمی شود. با این حال باید توجه داشت که چک و سفته چنانچه با رعایت مقررات قانونی تنظیم شوند، دارای مزایایی هستند که سایر اسناد عادی از آن برخوردار نیستند.  برای مثال دارنده چک می تواند برای مطالبه وجه چک به جای آن که به دادگاه مراجعه کند، با رجوع به اداره ثبت اسناد و املاک، همانند اسناد رسمی از مزایای آن بهره مند شود و بدون حکم دادگاه آن را به اجرا بگذارد، ولی با این همه ماهیت چک تغییر نمی کند و یک سند عادی به شمار می آید.

روزنامه حمایت 22/2/1393