آیا دختر بدون اجازه پدر می‌تواند ازدواج کند؟

گستردگی مباحث حقوقی و پیچیدگی‌های موضوعات متنوع آن ضرورت آموزش هرچه بیشتر آن را روشن می‎سازد.

به گزارش میزان، ضروریاتی مانند آشنا شدن شهروندان با ضوابط حقوقی و قانونی حاکم بر روابط اجتماعی و آگاهی بخشی جامعه نسبت به مسائل حقوقی یکی از مهمترین راهکارها در کاهش مراجعات مردم به دادگستری است. به همین منظور تلاش می‌کنیم در جهت افزایش آگاهی‌های حقوقی مخاطبان نقش موثری را ایفا کنیم.

 

آیا دختر بدون اجازه پدر می‌تواند ازدواج کند؟

مطابق ماده ۱۰۴۳ قانون مدنی نکاح دختر باکره اگرچه به سن بلوغ رسیده باشد منوط به اجازه پدر یا جد پدر او است؛ اما چنانچه پدر یا جد پدری بدون علت موجه از دادن اجازه مضایقه کند، تکلیف چیست؟

پرسش مخاطب درباره مخالفت پدر با ازدواج دختر و تهدید به قتل وی در صورت ازدواج، به شرح زیر است:«دختری که مایلم با او ازدواج کنم سی ساله و پزشک است؛ اما پدری دارد که به بیماری شک و سوءظن مبتلاست و هنوز هیچ خواستگاری را به خانه راه نداده است. می‌دانیم که چنانچه پدر به گونه‌ای بی مورد با ازدواج دختر مخالفت کند، دختر می‌تواند از دادگاه خانواده اذن ازدواج بگیرد؛ اما اشکال ماجرا اینجاست که پدر، این دختر را بارها به مرگ تهدید کرده و چندین بار به گونه‌ای شدید او را کتک زده است. دختر می‌ترسد که به محض اینکه پدر از رفتن او به دادگاه مطلع شود، توسط پدر کشته یا معلول شود. بنابراین، از رفتن به دادگاه اجتناب می‌کند. بویژه اینکه بارها پدر به دختر گفته است خونت را می ریزم و اگر زندانی یا دیه ای داشته باشد تقبل می کنم. چه راهکاری برای نجات این دختر از این خانه و ازدواج او وجود دارد؟»

پاسخ کارشناس حقوقی به این پرسش به شرح ذیل است:

«مطابق ماده ۱۰۴۳ قانون مدنی نکاح دختر باکره اگرچه به سن بلوغ رسیده باشد موقوف به اجازه پدر یا جد پدر او است و هر گاه پدر یا جد پدری بدون علت موجه از دادن اجازه مضایقه کند اجازه او ساقط و در این صورت دختر می‌تواند با معرفی کامل مردی که می‌خواهد با او ازدواج نماید و شرایط نکاح و مهری که بین آنها قرار داده شده است پس از اخذ اجازه از دادگاه مدنی خاص به دفتر ازدواج مراجعه و نسبت به ثبت ازدواج اقدام نماید.

از طرفی توهین و تهدید و ضرب و شتم افراد نیز اعمالی خلاف قانون و جرم می باشد ، لکن مرتکب آن قابل مجازات خواهد بود ولو آنکه پدر فرد باشد.»

محاسبه سن برای جرائم حد و قصاص افراد نابالغ براساس تقویم قمری

اداره کل حقوقی قوه قضائیه در نظری مشورتی اعلام کرد: بر اساس قانون مجازات اسلامی در مورد جرائم حد و قصاص افراد نابالغ، سن 9 تا 15 سال قمری برای اقدامات تأمینی و تربیتی محاسبه می شود.

فارس: براساس قانون مجازات اسلامی سن مسئولیت کیفری همان سن بلوغ دختران و پسران است و در این قانون در ماده ای تقویم شمسی و در ماده‌ای دیگر تقویم قمری برای محاسبه سن بلوغ در نظر گرفته شده است که این تعارض موجب طرح سئوالی از اداره کل حقوقی قوه قضائیه شده است که بر اساس کدام سن بلوغ بر اساس کدام تقویم باید در نظر گرفته شود.

این تعارض ناشی از کاستی 10 روزه سال قمری در قیاس با سال شمسی است که باعث می شود 12 سال قمری معادل 11 سال و هشت ماه شمسی باشد.

در این سئوال عنوان شده است که در بخشی از ماده 88 سال شمسی و در بخشی دیگر سال قمری مد نظر قرار داده شده است و این موضوع همچنین در خصوص ماده 147 نیز مصداق دارد که سال قمری را ملاک قرار داده است، بر این اساس سن بلوغ کدام است قمری یا شمسی؟

در ماده 88 قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1392 آمده است:

درباره اطفال و نوجوانانی که مرتکب جرائم تعزیری میشوند و سن آنها در زمان ارتکاب، نه تا پانزده سال تمام شمسی است حسب مورد، دادگاه یکی از تصمیمات مندرج را اتخاذ می‌کند.

در تبصره 2 این ماده نیز آمده است: هرگاه نابالغ مرتکب یکی از جرائم موجب حد یا قصاص گردد درصورتی که از دوازده تا پانزده سال قمری داشته باشد به یکی از اقدامات مقرر در بندهای(ت)ویا(ث) محکوم می‌شود و در غیراین صورت یکی از اقدامات مقرر در بندهای(الف) تا (پ) این ماده در مورد آنها اتخاذ می‌گردد.

اداره کل حقوقی قوه قضائیه در مقام پاسخ اعلام کرده است که سن 9 تا 15 سال شمسی موجود در ماده 88 قانون مجازات اسلامی مربوط به جرائم تعزیری و سن 9 تا 15 سال قمری موجود در این قانون مربوط به جرائم حد و قصاص افراد نابالغ است.

سوال مطرح شده از اداره کل حقوقی قوه قضائیه به قرار زیر است:

ماده 88 که اعلام داشته اطفال و نوجوان در صورت ارتکاب جرم تعریزی چنانچه سن آنها 9 تا 15 سال تمام شمسی باشد دادگاه یکی از تصمیمات مندرج در ماده 88 را در نظر می گیرد، با تبصره 2 ماده 88 که اعلام داشته هر گاه نابالغ مرتکب یکی از جرایم تعزیری یا حدی یا قصاص را انجام دهد در صورتیکه 12 سال قمری داشته باشد، به یکی از اقدامات ماده 88  محکوم می شود. حال ابهامات ماده جهت رفع ابهام اعلام می گردد:

اولاً بین ماده 88 که سن مسئولیت کیفری را 9 تا 15 سال شمسی اعلام داشته با تبصره 2 آن که سن مسئولیت کیفری را 12تا 15 سال قمری داشته تعارض وجود دارد، کدام تقویم باید مورد نظر قرار گیرد؟

نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه نیز به قرار زیر است:

ماده 88  قانون مجازات اسلامی 1392 در مقام بیان سن مسئوولیت کیفری نیست و با مقررات «تبصره2» این ماده تعارضی ندارد، آنچه در ماده 88 قانون مذکور آمده راجع به «جرایم تعزیری» اطفال و نوجوانان است که سن آنها در زمان ارتکاب جرم، نه تا پانزده سال تمام شمسی است و آنچه در تبصره2 این ماده آمده راجع به جرایم موجب حد یا قصاص نابالغ است که حسب مورد مشمول اقدامات تأمینی وتربیتی بندهای ماده 88 قانون مذکور است.