چگونه شکایت تنظیم کنیم؟ + نمونه فرم شکواییه

شاید این سوال دغدغه شما نیز باشد که وقتی جرمی علیه کسی اتفاق می‌افتد، از قبیل (قتل، ضرب و جرح، توهین، تهدید، سرقت، کلاهبرداری، فروش مال غیر، حتی تصادفات رانندگی، خیانت در امانت و غیره) شخص متضرر باید چه اقدامی انجام دهد که به حق خود برسد.

به گزارش میزان؛ دادسراها به نمایندگی از جامعه، اقدام به كشف جرم و تعقیب متهم و جمع آوری دلایل نموده تا حقوق افراد جامعه محفوظ و نظم و امنیت قضایی و اجتماعی حاصل گردد. اما دادسرا نهادی نیست كه فقط حامی متضرر از جرم باشد و یا فقط به حفظ و تأمین امنیت اجتماعی بپردازد بلكه مكلف است ضمن انجام امور فوق از متهم حمایت كرده و حقوق فردی و اجتماعی وی را نیز لحاظ کند.

از این رو دادسرای عمومی و انقلاب كه به اكثر جرایم رسیدگی می نماید از جایگاه مهمی برخوردار است. دادسرای نظامی و دادسرای ویژه روحانیت در معیت دادگاههای نظامی و دادگاه ویژه روحانیت نیز به جرایم خاص نظامیان و روحانیون رسیدگی می نمایند. البته در همه این موارد اصول حاكم تقریباً یكسان است. جهت اقامه دعوی در دادسرا و چگونگی تحقیقات برخی مقررات بایستی رعایت گردد تا از یك طرف حقوق شاكی و اجتماع و از طرف دیگر حقوق متهم تضمین شود. این مقررات به شرح زیر می باشد.

شروع و كیفیت تحقیقات در دادسرا

دادسرا نهادی است مركب از دادستان و دادیار و بازپرس كه به ریاست دادستان اداره می شود و وظیفه اصلی اش تعقیب جنبه عمومی جرم است.

دادسرا برای تعقیب باید مطابق قانون عمل كند. جهات قانونی برای شروع به تحقیقات عبارتند از :

  • شكایت شاكی
  • اعلام و اخبار ضابطین دادگستری یا اشخاصی كه از قولشان اطمینان حاصل شود.
  • جرایم مشهود در صورتی كه قاضی ناظر وقوع جرم باشد.
  • اظهار و اقرار متهم

از این رو شروع به تحقیقات بدون رعایت جهات بالا غیرقانونی و بدون مجوز است.

شكایت

اغلب جرایم دارای جنبه عمومی اند و برخی جرایم دارای جنبه خصوصی هستند. برای مثال جرایم رانندگی بدون گواهینامه یا حمل مشروب الكلی یا عبور غیرمجاز از مرز و …صرفاً جنبه عمومی دارند ولی جرایمی چون قتل عمدی، كلاهبرداری، سرقت و …علاوه بر جنبه عمومی دارای جنبه خصوصی نیز می باشند. بنا به دلایلی (چون مصالح اجتماعی، اقتصادی و …كه قانون تشخیص داده) جنبه خصوصی بعضی جرایم بر جنبه عمومی آنها برتری دارد برای مثال جرایمی نظیر ترك انفاق و فحاشی كه اصطلاحاً به آنها جرایم قابل گذشت می گویند (چون تعقیب و رسیدگی آنها موكول به شكایت شاكی خصوصی است) تا هنگامی كه متضرر از جرم اقدام به طرح شكایت نكند امر تعقیب صورت نمی گیرد.

همچنین اگر شكایتی هم مطرح شود ولی بعداً شاكی از آن صرف نظر كند تعقیب متوقف می ماند و حتی اگر رسیدگی منجر به صدور حكم عیه متهم نیز شود با رضایت شاكی خصوصی حكم و مجازات اجرا نخواهد شد.

با این اوصاف مطابق قانون طرح شكایت برای شروع به رسیدگی كافی است و قاضی نمی تواند از رسیدگی به آن خودداری كند. قضات و ضابطین دادگستری موظفند شكایت كتبی یا شفاهی را همه وقت قبول کند.

شكایت شفاهی در صورت مجلس قید و به امضای شاكی می رسد و اگر شاكی نتواند امضا كند یا سواد نداشته باشد مراتب در صورتمجلس قید و انطباق شكایت شفاهی با مندرجات صورتمجلس تصدیق می شود.

شاكی می تواند شخصاً یا توسط وكیل، شكایت خود را طرح كند و باید در شكوائیه اش به موارد زیر اشاره كند:

  • نام، نام خانوادگی، نام پدر و نشانی دقیق شاكی
  • موضوع شكایت و ذكر تاریخ و محل وقوع جرم
  • ضرر و زیان مالی كه به شاكی وارد شده و مورد مطالبه است.
  • مشخصات و نشانی كسی كه از او شكایت دارد (درصورت امكان)
  • دلایل و اسامی و مشخصات و نشانی گواهان (درصورت امكان)

چنانچه شاكی نتواند متهم را معین كند یا دلایل اقامه شكایت او كافی نباشد و یا شاكی از شكایت خود صرف نظر كرده ولی موضوع از جرایم غیرقابل گذشت باشد مانند كلاهبرداری، سرقت، خیانت در امانت، مزاحمت تلفنی و …قاضی تحقیقات لازم را انجام می دهد و امر تعقیب متوقف نخواهد شد.


نمونه یک شکایت کیفری

ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب

با سلام

احتراماً اینجانب………… فرزند…………. مقیم…………..از آقای/خانم……….. تحت عنوان…………….( کلاهبرداری، فحاشی، آسیب بدنی عمدی……….) شکایت دارم. نامبرده در تاریخ …………. در خیابان………….. در حضور………………..نفربه نامهای…………………………… به نشانی……………………………….. نسبت به من فحاشی کرد. از این رو تقاضای تعقیب کیفری و مجازات ایشان را دارم .

نشانی متهم……………………………………………….می باشد .

محل امضاء ـ مهر ـ انگشت


نمونه شکواییه کیفری چک

ریاست محترم شعبه ………………………..

با سلام

احتراماً اینجانب ………………فرزند ………… مقیم……….. به لحاظ صدور یک فقره چک بلامحل به تاریخ………….. و به شماره………….. به مبلغ ……… عهده بانک……….. از آقای/خانم……………… مقیم …………… شاکی هستم.

نمونه متن شکایت (با موضوع توهین و فحاشی)

نمونه متن شکایت برای یک پرونده فرضی(با موضوع توهین و فحاشی)

شرح موضوع پرونده: ا.گلستانی فرزند محمد در تاریخ 10/7/1388 با ح.کیانی فرزند علی جمعي راهنمايي و رانندگي بر سر جريمه رانندگي با یکدیگر درگیری لفظی پیدا کرده و کیانی در حضور چند نفر دیگر اقدام به فحاشی و توهین و به کار بردن الفاظ رکیک نسبت به گلستانی می کند و پس از چند دقیقه با وساطت اطرافیان از یکدیگر جدا می شوند.

گلستانی برای احقاق حق خود و احیاء آبروی از دست رفته جهت مجازات کردن کیانی باید شکوائیه ای را به شرح ذیل تنظیم و به دادسرای نظامي محل وقوع جرم ارایه کند.

متن شکوائیه

بسمه تعالی

موضوع: توهین و فحاشی

ریاست محترم دادسرای ……………….

با سلام،

احتراما به استحضار می رساند در تاریخ 10/7/1388  در محل ( نشانی محل وقوع جرم) آقای ح.کیانی نسبت به این جانب ا.گلستانی به نشانی …. با بکار بردن الفاظ توهین و فحاشی نموده اند، لذا از آن مقام محترم تقاضای تعقیب نامبرده و مجازات طبق مواد قانون مجازات اسلامی را دارم. ضمنا آقایان….. را به عنوان شاهد موضوع فوق الذکر معرفی می نمایم که عند اللزوم حاضر به شهادت نیز می باشند.

مشخصات متهم….

نحوه طرح شکايت کيفری در مراجع قضايي + نمونه فرم شکواییه

شاید این سوال دغدغه شما نیز باشد که وقتی جرمی علیه کسی اتفاق می‌افتد، از قبیل (قتل، ضرب و جرح، توهین، تهدید، سرقت، کلاهبرداری، فروش مال غیر، حتی تصادفات رانندگی، خیانت در امانت و غیره) شخص متضرر باید چه اقدامی انجام دهد که به حق خود برسد.

به گزارش میزان؛ دادسراها به نمایندگی از جامعه، اقدام به كشف جرم و تعقیب متهم و جمع آوری دلایل نموده تا حقوق افراد جامعه محفوظ و نظم و امنیت قضایی و اجتماعی حاصل گردد. اما دادسرا نهادی نیست كه فقط حامی متضرر از جرم باشد و یا فقط به حفظ و تأمین امنیت اجتماعی بپردازد بلكه مكلف است ضمن انجام امور فوق از متهم حمایت كرده و حقوق فردی و اجتماعی وی را نیز لحاظ کند.

از این رو دادسرای عمومی و انقلاب كه به اكثر جرایم رسیدگی می نماید از جایگاه مهمی برخوردار است. دادسرای نظامی و دادسرای ویژه روحانیت در معیت دادگاههای نظامی و دادگاه ویژه روحانیت نیز به جرایم خاص نظامیان و روحانیون رسیدگی می نمایند. البته در همه این موارد اصول حاكم تقریباً یكسان است. جهت اقامه دعوی در دادسرا و چگونگی تحقیقات برخی مقررات بایستی رعایت گردد تا از یك طرف حقوق شاكی و اجتماع و از طرف دیگر حقوق متهم تضمین شود. این مقررات به شرح زیر می باشد.

شروع و كیفیت تحقیقات در دادسرا

دادسرا نهادی است مركب از دادستان و دادیار و بازپرس كه به ریاست دادستان اداره می شود و وظیفه اصلی اش تعقیب جنبه عمومی جرم است.

دادسرا برای تعقیب باید مطابق قانون عمل كند. جهات قانونی برای شروع به تحقیقات عبارتند از :

  • شكایت شاكی
  • اعلام و اخبار ضابطین دادگستری یا اشخاصی كه از قولشان اطمینان حاصل شود.
  • جرایم مشهود در صورتی كه قاضی ناظر وقوع جرم باشد.
  • اظهار و اقرار متهم

از این رو شروع به تحقیقات بدون رعایت جهات بالا غیرقانونی و بدون مجوز است.

شكایت

اغلب جرایم دارای جنبه عمومی اند و برخی جرایم دارای جنبه خصوصی نیز هستند. برای مثال جرایم رانندگی بدون گواهینامه یا حمل مشروب الكلی یا عبور غیرمجاز از مرز و …صرفاً جنبه عمومی دارند ولی جرایمی چون قتل عمدی، كلاهبرداری، سرقت و …علاوه بر جنبه عمومی دارای جنبه خصوصی نیز می باشند. بنا به دلایلی (چون مصالح اجتماعی، اقتصادی و …كه قانون تشخیص داده) جنبه خصوصی بعضی جرایم بر جنبه عمومی آنها برتری دارد برای مثال جرایمی نظیر ترك انفاق و فحاشی كه اصطلاحاً به آنها جرایم قابل گذشت می گویند (چون تعقیب و رسیدگی آنها موكول به شكایت شاكی خصوصی است) تا هنگامی كه متضرر از جرم اقدام به طرح شكایت نكند امر تعقیب صورت نمی گیرد.

همچنین اگر شكایتی هم مطرح شود ولی بعداً شاكی از آن صرف نظر كند تعقیب متوقف می ماند و حتی اگر رسیدگی منجر به صدور حكم عیه متهم نیز شود با رضایت شاكی خصوصی حكم و مجازات اجرا نخواهد شد.

با این اوصاف مطابق قانون طرح شكایت برای شروع به رسیدگی كافی است و قاضی نمی تواند از رسیدگی به آن خودداری كند. قضات و ضابطین دادگستری موظفند شكایت كتبی یا شفاهی را همه وقت قبول کند.

شكایت شفاهی در صورت مجلس قید و به امضای شاكی می رسد و اگر شاكی نتواند امضا كند یا سواد نداشته باشد مراتب در صورتمجلس قید و انطباق شكایت شفاهی با مندرجات صورتمجلس تصدیق می شود.

شاكی می تواند شخصاً یا توسط وكیل، شكایت خود را طرح كند و باید در شكوائیه اش به موارد زیر اشاره كند:

  • نام، نام خانوادگی، نام پدر و نشانی دقیق شاكی
  • موضوع شكایت و ذكر تاریخ و محل وقوع جرم
  • ضرر و زیان مالی كه به شاكی وارد شده و مورد مطالبه است.
  • مشخصات و نشانی كسی كه از او شكایت دارد (درصورت امكان)
  • دلایل و اسامی و مشخصات و نشانی گواهان (درصورت امكان)

چنانچه شاكی نتواند متهم را معین كند یا دلایل اقامه شكایت او كافی نباشد و یا شاكی از شكایت خود صرف نظر كرده ولی موضوع از جرایم غیرقابل گذشت باشد مانند كلاهبرداری، سرقت، خیانت در امانت، مزاحمت تلفنی و …قاضی تحقیقات لازم را انجام می دهد و امر تعقیب متوقف نخواهد شد.


نمونه یک شکایت کیفری

ریاست محترم دادسرای عمومی و انقلاب

با سلام

احتراماً اینجانب………… فرزند…………. مقیم…………..از آقای/خانم……….. تحت عنوان…………….( کلاهبرداری، فحاشی، آسیب بدنی عمدی……….) شکایت دارم. نامبرده در تاریخ …………. در خیابان………….. در حضور………………..نفربه نامهای…………………………… به نشانی……………………………….. نسبت به من فحاشی کرد. از این رو تقاضای تعقیب کیفری و مجازات ایشان را دارم .

نشانی متهم……………………………………………….می باشد .

محل امضاء ـ مهر ـ انگشت


نمونه شکواییه کیفری چک

ریاست محترم شعبه ………………………..

با سلام

احتراماً اینجانب ………………فرزند ………… مقیم………..به لحاظ صدور یک فقره چک بلامحل به تاریخ…………..و به شماره………….. به مبلغ ……… عهده بانک………..از آقای/خانم………………مقیم……………شاکی هستم.

دوران اقرار متهمان با شکنجه به سرآمده؟

در دست داشتن اعتراف و اقرار متهم به عنوان حلقه وصل كننده شواهد و قرائن و ادله اثبات جرم به كشف جرم كمك می‌کند اما اين اعتراف نبايد تحت فشار عنوان شده باشد. برخورد خشن فیزیکی و کلامی ماموران پلیس با متهمان (نه تنها مجرمان) همیشه محل بحث بوده است، عده ای از کنشگران اجتماعی رفتار پلیس در قبال متهمان و استفاده از خشونت‌های فیزیکی و کلامی را امری ناپسند می‌دانند و اعتقاد دارند پلیس باید با ادله و مدرک کافی متهم را به جرم کرده وادار کند نه خشونت.

دستگاه‌هاي پليس وحتی سایر نهادهای اطلاعاتی در دنیا به بهترين وجه كار خود را انجام مي‌دهند و با استفاده از شيوه‌هاي مختلف كشف جرم، قادر هستند كه متهم را به جايي برسانند كه شخصاً اعتراف كند و اگر هم اعتراف نكرد، ادله و قرائن كافي و محكمه‌پسند براي اثبات ادعاي خود ارائه مي‌دهند.

در اين مورد بيش از اين ضروري نيست سخن گفت كه امكانات پليس جنايي و آموزش‌هاي فنون اطلاعاتي، در دنياي امروز بسيار پيشرفت كرده است. در جوامع کمتر توسعه یافته كه حوصله پيگيري‌هاي علمي را ندارند (نه بودجه دارند، نه امكانات و نه نيروي انساني و از همه مهم‌تر فرهنگ اين شيوه‌ها را هم ندارند)، معمولاً در اولين اقدام داغ و درفش را بكار مي‌برند و پس از مقداري زدن، به طور تجربي حدس مي‌زنند كه آيا متهم واقعاً مرتكب جرم شده است يا خير.

اخذ اعترافات عيني ولي كاذب و ساختگي، ويژگي نظام‌هاي پليسي ناتوان است. اين نوع اعترافات هم دو گونه است، گاه كل واقعه ساختگي است و گاه واقعه ساختگي نيست، بلكه متهم ساختگي است. اگر كسي كشته شده باشد، ولي قاتل اصلي پيدا نشود و موضوع براي پليس مهم باشد، احتمالاً يك نفر را با حيله‌هاي مختلف به عنوان قاتل معرفي مي‌كنند و اقاريري هم از او مي‌گيرند و چه بسا بعدها معلوم مي‌شود كه قاتل فرد ديگري بوده است.

اردیبهشت ماه سال جاری سرهنگ منفرد، جانشین پلیس آگاهی ناجا در نخستین گرده همایی روسای پلیس آگاهی سراسر کشور در این رابطه گفت: خشونت در پلیس آگاهی مشهودتر است. وی در پاسخ به سوالی درخصوص رفتارهای خشونت آمیز در پلیس آگاهی گفت: مبارزه با این مساله؛ امری ولایتی، شرعی و قانونی است که برخورد با آن از اولویت‌هاست که در نظارت‌های ستادی تذکر می‌دهیم البته به این معنی نیست که در پلیس‌های تخصصی دیگر چنین اتفاقاتی نیفتاده باشد اما در پلیس آگاهی به دلیل نوع ماموریتها و جرم‌ها بیشتر مشهود بوده و متهمانی که به پلیس آگاهی مراجعه می‌کنند طبعاً موضوعات تخصصی تر می‌شود که جرائم خشن، سرقت، قتل، کلاهبرداری و… از آن جمله‌اند، البته تغییر فرهنگ از سالهای گذشته آغاز شده و هم اکنون بسیار کم شده است و به هیچ عنوان پذیرفته شده نیست.

سرهنگ منفرد گفت: به سمت و سویی در حرکتیم که چنین اتفاقاتی نیفتد، با بهره برداری از کشف علمی جرم و استفاده از تجهیزات و ابزارهای فنی و اطلاعاتی در کشف جرائم چه دلیلی برای چنین رفتارهای غیر معقولی است؛ چراکه در تشخیص هویت، کارها علمی و بسیار موفقیت آمیز پیش می‌رود وتجهیز امکانات در راستای کشف علمی جرم ما را به جلو خواهد برد که از روش‌های منسوخ شده استفاده نشود.

خشونت کلامی ممکن است وجود داشته باشد اما فیزیکی نه
اخیرا اما سردار مقیمی رئیس پلیس آگاهی با حضور در برنامه پایش وجود خشونت فیزیکی را رد می‌کند و می‌گوید: بحث‌های کلامی یا بی حوصله شدن کارکنان و افزایش جرائم ممکن است باعث بی حوصلگی شود و برخورد مناسبی با مراجعه کننده نداشته باشند. متن این گفتگو در زیر می‌آید.

آیا هنوز هم متهمانی هستند به دلیل اقدامات پلیس آگاهی جرم ناکرده اعتراف کرده‌اند؟
یکی از اولویت‌های بنده، برخورد با بدرفتاری‌های پلیس است. شدیداً برخورد می‌کنیم. اصلاً گذشت نمی‌کنیم و پرسنلی که خشونت کلامی یا هر صورت دیگر خشونت داشته باشند برخورد می‌شود. از پلیس آگاهی طرد و منفک می‌شوند. بدون استثنا پرونده‌هایی داریم که برخورد می‌کنیم. امسال درصد زیادی از این مسائل را جلوگیری می‌کنیم.

بازجویی فنی یعنی چه؟
بازجویی یک فن است. در گذشته اتفاقات نابهنجاری بود که الان دیگر نداریم. آنچه در گذشته خیلی قدیم پلیس وجود داشت الان دیگر وجود ندارد. بحث‌های کلامی یا بی حوصله شدن کارکنان و افزایش جرائم ممکن است باعث بی حوصلگی شود و برخورد مناسبی با مراجعه کننده نداشته باشند که بازرسی ما مستمر رصد می‌کند. تیم‌های نامحسوس و کنترل دقیق داریم. کارکنان ما با لباس مبدل و متهم و مضمون پرونده دارند. در آگاهی‌ها می‌روند و رصد می‌کنند.

یعنی این شیوه رایجی بوده؟
الحمدولله خیلی دارد کم می‌شود و در آینده نزدیک به صفر می‌رسد. ما در پلیس آگاهی تنها مرجع پلیس تخصصی وعلمی هستیم. مجموعه بانک‌های اطلاعات جنایی ما بالاترین بهره را در کشف دارد. در بحث علمی کاملاً وضعیت علمی داریم. تشخیص هویت ما در منطقه و آسیا حرف اول را می زند و با خیلی از کشورهای ممتاز دنیا برابری می‌کنیم. تجهیزات علمی ما در تشخیص هویت ما، در دنیا حرف اول را می زند. در بحث کشف، ما بحث علمی و اطلاعاتی داریم. با ترفندهای اطلاعاتی با مجرمان برخورد می‌کنیم. مواقعی ما مظنونگیری می‌کردیم. در قانون جدید ما حق نداریم یک ساعت بیشتر کسی را نگهداریم. الان تا پرونده تکمیل نشود و مستندات کافی نداشته باشیم و نتوانیم از جهت اطلاعاتی و علمی حرف دقیق بزنیم به دستگیری اقدام نمی‌کنیم. امیدواریم در آینده با تجهیزات جدید و تکنولوژی روز تهیه و نگهداشت کنیم.